رشد کودک به دنبالهای از تغییرات فیزیکی، زبانی، فکری و عاطفی است، که از بدو تولد تا شروع بلوغ در کودک رخ میدهد.
در طول این فرآیند، کودک از وابستگی به والدین/ سرپرست به دنبال استقلال بیشتر پیش میرود.
رشد کودک بهشدت تحت تأثیر ژنتیک (ژنهای منتقلشده از والدین) و رویدادهای دوران قبل از تولد است.
همچنین تحت تأثیر حقایق محیطی و توانایی کودک در یادگیری است.
رشد کودک را میتوان بهطور مؤثر با مداخله درمانی هدفمند و تمرین “صحیح” خانگی که توسط کار درمانگران و گفتار درمانگران توصیه میشود، ارتقا داد.
رشد کودک طیف کاملی از مهارتهایی را که کودک در طول زندگی خود بر آن مسلط شده است شامل میشود، که شامل رشد در موارد زیر میشود:
بررسی و نظارت بر رشد کودک، ابزار مهمی برای اطمینان از دستیابی کودکان به “نقاط عطف رشد” است.
نقاط عطف رشد (شامل مهارتهای رشدی که اعتقاد بر این است که تقریباً در یک زمان برای همه کودکان تسلط پیدا میکنند، اما دقیق نیستند) بهعنوان راهنمای مفیدی برای رشد ایدهآل عمل میکنند.
با بررسی پیشرفت رشد کودک در نقاط عطف سنی خاص در برابر این چارچوبهای زمانی دلخواه، این امکان را فراهم میکند تا اطمینان حاصل شود که کودک تقریباً در مسیر سنی خود قرار دارد.
در غیر این صورت، این تأیید نقاط عطف رشد میتواند در تشخیص زودهنگام هرگونه مانع در رشد کودک مفید باشد.
این «بررسی» معمولاً توسط خدمات نوزاد/مادر و پزشکان اطفال در نوزادان و نوپاها و بعداً از طریق ارزیابی مهارتهای پیشدبستانی و کلاس درس انجام میشود.
تشخیص زودهنگام و درمان با مداخله زودهنگام در صورت لزوم، میتواند در کاهش تأثیری که این سکسکههای رشدی، میتواند بر رشد مهارتها و در نتیجه اعتمادبهنفس کودک داشته باشد، مفید باشد یا بهعنوان شاخصی برای تشخیص احتمالی آینده باشد.
چکلیستها یا نمودارهای نقاط عطف رشد بهعنوان راهنمایی برای آنچه “طبیعی” برای یک گروه سنی خاص است استفاده میشود، و میتواند برای برجسته کردن مناطقی که ممکن است کودک در آن تأخیر داشته باشد استفاده شود.
با این حال، درک این نکته مهم است که در حالی که رشد کودک دارای یک توالی قابل پیشبینی است، همه کودکان در سفر رشد خود و چارچوبهای زمانی که در آن به بسیاری از نقاط عطف رشد میرسند منحصربهفرد هستند.
مشکلات در رشد کودک میتواند ناشی از این موارد باشد: ژنها، شرایط قبل از تولد، وجود یک تشخیص خاص یا عوامل پزشکی، و/یا کمبود فرصت یا قرار گرفتن در معرض محرکهای مفید.
ارزیابی خاص توسط بهترین متخصص مناسب، که در ابتدا ممکن است یک پزشک عمومی یا متخصص اطفال، سپس یک کار درمانگر، گفتار درمانگر، روانشناس و/یا فیزیوتراپیست باشد، که میتواند در مورد مسائل رشدی و همچنین میزان نگرانی توضیح دهد.
از آنجایی که فرآیند رشد کودک شامل توسعه چندین مهارت بهطور همزمان است، ممکن است مشاوره با چندین متخصص مفید باشد.
غلبه بر چالشهای رشدی برای به حداکثر رساندن سهولت و سرعت رشد، به حداقل رساندن شکافی که بین توانایی کودک و همسالان او، اعتمادبهنفس و همچنین ناامیدی که از طریق والدین و/یا مراقبان کودک میتوانند تجربه کنند، ضروری است.
تئوریهای رشد کودک بر توضیح چگونگی تغییر و رشد کودکان در طول دوران کودکی تمرکز دارند.
این نظریهها بر جنبههای مختلف رشد از جمله رشد اجتماعی، عاطفی و شناختی تمرکز دارند.
مطالعه رشد انسانی موضوعی غنی و متنوع است. همه ما تجربه شخصی در مورد توسعه داریم، اما گاهی اوقات درک اینکه چگونه و چرا افراد رشد میکنند، یاد میگیرند و همانطور که انجام میدهند دشوار است.
چرا کودکان به شیوههای خاصی رفتار میکنند؟ آیا رفتار آنها به سن، روابط خانوادگی یا خلقوخوی فردی آنها مرتبط است؟
روانشناسان رشد به دنبال پاسخ به اینگونه سؤالات و همچنین درک، توضیح و پیشبینی رفتارهای مادامالعمر هستند.
بهمنظور درک رشد انسانی، تعدادی از نظریههای مختلف رشد کودک برای توضیح جنبههای مختلف رشد انسانی مطرح شده است.
نظریههای توسعه، چارچوبی برای تفکر در مورد رشد و یادگیری انسان فراهم میکند.
اما چرا باید در مورد توسعه و خلاقیتهای کودک مطالعه کنیم؟ چه چیزی میتوانیم از نظریههای روانشناختی رشد بیاموزیم؟
اگر تا به حال به این فکر کردهاید که انگیزه افکار و رفتار انسان چیست، درک این نظریهها میتواند بینش مفیدی را در مورد افراد و جامعه ارائه دهد.
رشد کودک که از بدو تولد تا بزرگسالی اتفاق میافتد، در بیشتر تاریخ بشر تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.
کودکان اغلب بهعنوان نسخههای کوچک بزرگسالان دیده میشوند و به پیشرفتهای بسیاری در تواناییهای شناختی، استفاده از زبان و رشد فیزیکی که در دوران کودکی و نوجوانی رخ میدهد، توجه کمی داده میشود.
علاقه به زمینه رشد کودک سرانجام در اوایل قرن بیستم ظاهر شد، اما تمایل به تمرکز بر رفتارهای غیرعادی داشت.
در نهایت، محققان بهطور فزایندهای به موضوعات دیگر از جمله رشد طبیعی کودک و همچنین تأثیرات بر رشد، علاقهمند شدند.
چرا مطالعه چگونگی رشد، یادگیری و تغییر کودکان مهم است؟ درک رشد کودک ضروری است.
زیرا به ما امکان میدهد از رشد شناختی، عاطفی، فیزیکی، اجتماعی و آموزشی که کودکان از بدو تولد تا اوایل بزرگسالی تجربه میکنند، قدردانی کنیم.
برخی از نظریههای اصلی رشد کودک بهعنوان نظریههای بزرگ شناخته میشوند. آنها سعی میکنند هر جنبهای از توسعه را توصیف کنند، اغلب از یک رویکرد مرحلهای استفاده میکنند.
برخی دیگر بهعنوان نظریههای کوچک شناخته میشوند. در عوض، آنها فقط بر جنبه محدودی از رشد مانند رشد شناختی یا اجتماعی تمرکز میکنند.
نظریههای زیادی در مورد رشد کودک وجود دارد که توسط نظریهپردازان و محققان ارائهشده است.
نظریههای جدیدتر مراحل رشد کودکان را توضیح میدهند و سنین معمولی را که در آن این مراحل رشد رخ میدهند، مشخص میکنند.
نظریه روانکاوی با کار زیگموند فروید سرچشمه گرفت. فروید از طریق کار بالینی خود با بیماران مبتلا به بیماری روانی به این باور رسید که تجربیات کودکی و تمایلات ناخودآگاه، بر رفتار تأثیر میگذارد.
به گفته فروید، تعارضاتی که در طی هر یک از این مراحل رخ میدهد، میتواند تأثیری مادامالعمر بر شخصیت و رفتار داشته باشد.
فروید یکی از مشهورترین نظریههای اصلی رشد کودک را ارائه کرد.
بر اساس نظریه روان-جنسی فروید، رشد کودک در یک سری مراحل متمرکز بر نواحی مختلف لذت بدن، اتفاق میافتد.
در هر مرحله، کودک با مبارزاتی روبرو میشود که نقش مهمی در روند رشد او دارد.
عدم پیشرفت در یک مرحله میتواند منجر به تثبیت در آن مرحله از رشد شود، که فروید معتقد بود میتواند بر رفتار آنها در بزرگسالی تأثیر بگذارد.
پس وقتی بچهها هر مرحله را کامل میکنند چه اتفاقی میافتد؟
اگر کودک در مرحله خاصی از رشد عملکرد ضعیفی داشته باشد چه نتیجهای میتواند داشته باشد؟ تکمیل موفقیتآمیز هر مرحله منجر به ایجاد یک شخصیت بالغ سالم میشود.
عدم حل تعارضات مرحلهای خاص، میتواند منجر به تثبیتهایی شود که میتواند بر رفتار بزرگسالان تأثیر بگذارد.
در حالی که برخی دیگر از نظریههای رشد کودک نشان میدهند، که شخصیت در طول زندگی به تغییر و رشد ادامه میدهد، فروید معتقد بود که تجربیات اولیه بیشترین نقش را در شکلدهی به رشد دارند. به عقیده فروید، شخصیت افراد تا پنج سالگی تا حد زیادی شکل میگیرد.
کودکان کلمات جدید را با سرعت بسیار بالا یاد میگیرند. مهمترین شاخص یادگیری لغات، تعداد کلماتی است که کودکان از بزرگسالان میشنوند (مثلاً در هنگام تعامل، مکالمه، بازی و کتابخوانی).
همانطور که کودکان کلمات جدید را یاد میگیرند، شروع به درک و توصیف مفاهیم پیچیده میکنند (مثلاً مفاهیم مربوط به مکان، اندازه، کمیت، دستهها و زمان).
کلمات موجود در دایره لغات ما بلوکهای سازنده برای درک و بیان ایدهها هستند.
هنگامی که کودکان در معرض زبان پیچیده قرار میگیرند، آنها شروع به استفاده از واژگان پیشرفتهتری میکنند.
در طی این مرحله، آنها همچنین شروع به استفاده از کلمات پیچیدهتر برای توضیح مفاهیم و توصیف مشاهدات و پیش بینیهای خود میکنند.
واژگان و توسعه مفهوم کودکان بر اساس تجارب یادگیری سازگار، پرورشی و تعاملی با بزرگسالان و همسالان است.
کودکان به دایره لغات وسیع و متنوعی نیاز دارند که مدام در حال رشد باشد. بنابراین، توسعه مفهوم و واژگان اجزای ضروری یادگیری زبان هستند.
توسعه این مهارتها میتواند راه را برای یادگیری زبان، هنر، علوم، فناوری و ریاضیات و در نتیجه رشد کودک هموار کند.
سنین و مراحل زیر، راهنمایی است که استانداردهای رشدی گستردهای در کودک را منعکس میکند، اما انتظارات را برای هر کودک محدود نمیکند.
همیشه مهم است که رشد کودکان را، بدون توجه به سن آنها، بهعنوان یک تداوم رشد درک کنیم.
در اولین کلماتی که نوزادان تولید میکنند تفاوت زیادی وجود دارد. با این حال، دادهها منعکسکننده پارامترهای کلی زیر از واژگان گفتاری (بیانی) است:
12 ماهگی: 2 کلمه بهاضافه مادر و پدر
18 ماهگی: 10-50 کلمه
2 سال: 300 کلمه
2.5 سال: 450 کلمه
3 سال: 1000 کلمه
4 سال: 2000 کلمه
5 سال: 5000 کلمه بهعلاوه
17 سال: 36000 تا 136000 کلمه.
کلماتی که کودکان تمایل دارند ابتدا بگویند، کلمات نامگذاری (اسمها و نامهای خاص) هستند. سپس کلمات کنشی (افعال) دومین نوع کلمات هستند.
سایر کلمات آموختهشده اولیه چند نمونه از اصلاحکنندهها (مانند “بیشتر”)، و عبارات شخصی اجتماعی (مانند “لطفاً”، “نه”) هستند.
هشت نوع اصلی کلمه وجود دارد. هر نوع کلمه در مراحل مختلف آموخته میشود و هنگام استفاده در جملات “عملکرد” متفاوتی را انجام میدهند.
گرچه سرعت و ترتیب یادگیری انواع کلمات به سن بستگی دارد، همچنین به تجربیات یادگیری زبان آنها نیز بستگی دارد.
کودکان باید انواع مختلفی از کلمات را یاد بگیرند تا بتوانند جملات خود را بسازند.
این شامل:
اسمها، صفتها و افعال رایجترین انواع کلمات هستند.
اما حروف اضافه، ضمایر، قید، تعیینکننده و حروف ربط نیز وجود دارد.
مفاهیم
مفاهیم «ایدههای بزرگی» هستند که کودکان هنگام درگیر شدن در طیف وسیعی از تجربیات یاد میگیرند.
مثلاً کودکی شیر مینوشد. وقتی کودک بزرگ شد، کودک آب نیز مینوشد. مفهوم “مایعات قابل آشامیدن” زمانی گسترش مییابد که کودک مایعات مختلف بنوشد.
بعداً این مفهوم که برخی چیزها میتوانند بنوشند، اما برخی دیگر نمیتوانند به مفهوم مایعات اضافه کنند.
تشویق رشد مفهومی در کودکان گام مهمی در ایجاد دانش هنر، ریاضی، علوم، فناوری و دیگر جنبههای زندگی روزمره است.
درک مفاهیم – بهعنوان مثال “اندازهگیری” – باید قبل از یادگیری روشهای اندازهگیری باشد.
کمک به کودکان در یادگیری کلماتی که بیانگر مفهوم هستند، به کودکان کمک میکند تا مراحل بعدی را بیاموزند.
تعاملات روزانه و تجربیات برنامهریزیشده میتواند فرصتی برای یادگیری مفاهیم مختلف و کلماتی باشد که میتوانیم برای توصیف آنها استفاده کنیم.
روابط کلمه
راه دیگر برای نگاه کردن به واژگان این است که به نحوه ارتباط کلمات با کلمات دیگر فکر کنید.
معناشناسی، مطالعه معانی کلمات است. روابط معنایی راههایی هستند که در آن کلمات با یکدیگر مرتبط میشوند.
دانش معنایی بخش مهمی از رشد زبان کودکان است، زیرا به آنها کمک میکند مفاهیم و ایدههای پیچیدهتری را درک کرده و بیان کنند.
در اینجا چند نمونه از انواع روابط کلامی / معنایی آورده شده است:
دستهبندیها
کلمات را میتوان در دستهبندیها (مانند غذاها، احساسات، ساختمانها) دستهبندی کرد.
بسیاری از دستهها نیز دارای زیرمجموعههایی هستند:
متضاد
بهعنوان مثال، جفت کلمات با معانی متضاد
متضادها میتوانند درجهبندی شوند
میتوانید از کوچک/بزرگ، بلند/کوتاه، خالی/پر، زیاد استفاده کنید.
میتواند مکمل باشد
بهعنوان مثال خواب/بیداری، درست/کاذب، زنده/مرده
یا ممکن است دارای روابطی در بین کلمات باشد
مترادفها
کلماتی که معنی یکسان یا مشابه یکدیگر را دارند. مثلاً:
از تئوری تا عمل
یادگیری واژگان، یک فرآیند مداوم توسعه زبان و سواد است، که از سالهای اول زندگی شروع میشود و از طریق آموزش و بعد از آن ادامه مییابد.
بسیار مهم است که کودکان فرصتهای غنی، ضمنی و صریح برای یادگیری واژگان جدید و پیشرفتهتر داشته باشند.
تحقیقات نشان میدهد که وقتی کودکان خردسال تعاملات معناداری دارند و در معرض کلمات زیادی قرار میگیرند، بهسرعت دایره لغات گستردهتری ایجاد میکنند.
تحقیقات، اهمیت تعامل با کودکان و قرار دادن آنها در معرض کمیت و کیفیت بالای تجربیات یادگیری زبان را آشکار کرد.
همچنین داشتن واژگان پیشرفتهتر در سالهای اولیه منجر به پیشرفت تحصیلی بیشتر در سالهای راهنمایی دبستان میشود.
سعی کنید همیشه فرصتهایی را برای کودکان در نظر بگیرید تا در مفاهیم مختلف درگیر شوند. این به کودکان اجازه میدهد تا زبان موردنیاز برای کشف مفاهیم مختلف را بیاموزند.
استراحت دادن در هنگام این تمرینات به کودکان فرصتی میدهد تا درباره مفاهیم پیچیدهتری فکر کنند و به معلمان این امکان را میدهد که از نزدیک به کودکان گوش کنند و به آنها با حمایت بیشتری پاسخ دهند.
اولین کلمات
توسعه مفهوم
متضاد
مترادفها
جمعبندی نهایی
کودکان بهصورت کلامی و غیرکلامی با اهداف مختلفی با دیگران تعامل دارند. که به شرح زیر است:
تعامل با دیگران برای کشف ایدهها و مفاهیم، شفافسازی و به چالش کشیدن تفکر، مذاکره و به اشتراکگذاری مفاهیم جدید.
با استفاده از واژگان برای توصیف حجم، طول، اندازه، ظرفیت و نام اعداد، درک بیشتری از اندازه و عدد نشان دهید.
استفاده از زبان برای برقراری ارتباط برای توصیف ویژگیهای اشیا.
کودکان با مجموعهای از متون ارتباط برقرار میکنند و از این متون معنا میگیرند.
شروع به درک مفاهیم و فرآیندهای اساسی سواد و اعداد، مانند صداهای زبان، روابط حروف و صدا.
